Ξερά δέντρα, κομμένοι κορμοί και κενά που, σύμφωνα με παρατηρήσεις κατοίκων, μένουν χωρίς αντικατάσταση απαιτούν συστηματική καταγραφή και σχέδιο φροντίδας. Η δημοτική αρχή οφείλει να παρουσιάσει τι συμβαίνει σε κάθε χώρο πρασίνου και πώς θα τον προστατεύσει.

Γράφει ο Γιώργος Καραχρήστος

Τα μικρά δασάκια του Χολαργού είναι κομμάτι της καθημερινής ζωής της πόλης. Είναι οι διαδρομές όπου περπατούν οι κάτοικοι, οι χώροι όπου βρίσκουν σκιά τα παιδιά και οι μεγαλύτεροι, οι συστάδες δέντρων που δίνουν στον Χολαργό ένα μέρος της φυσιογνωμίας του. Ακριβώς επειδή τα έχουμε δίπλα μας, κινδυνεύουμε να θεωρήσουμε την παρουσία τους δεδομένη.

Δεν είναι. Σε σημεία των χώρων αυτών, κάτοικοι παρατηρούν ξεραμένα δέντρα, δέντρα που έχουν κοπεί και θέσεις όπου δεν φαίνεται να έχει ακολουθήσει νέα φύτευση. Κάθε τέτοια εικόνα χρειάζεται έλεγχο: πού βρίσκεται το δέντρο, γιατί ξεράθηκε ή κόπηκε, αν υπάρχει δυνατότητα αντικατάστασης και ποιος έχει την ευθύνη της φροντίδας του χώρου. Χωρίς αυτή την καταγραφή, η συζήτηση μένει στις εντυπώσεις και το πρόβλημα μπορεί να μεγαλώνει σιωπηλά.

Ένα δασάκι χάνεται δέντρο το δέντρο

Η απώλεια ενός δέντρου ίσως δεν αλλάζει αμέσως την εικόνα ενός άλσους. Όταν όμως τα κενά συσσωρεύονται και τα νεότερα δέντρα δεν αναπτύσσονται για να διαδεχθούν τα παλαιότερα, η πυκνότητα του πρασίνου μειώνεται. Σταδιακά λιγοστεύει η σκιά, αλλάζει η εμπειρία του περιπάτου και ο χώρος γίνεται φτωχότερος για τους ανθρώπους που τον χρησιμοποιούν.

Αυτός είναι ο κίνδυνος για τα μικρά δασάκια του Χολαργού. Δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν απότομα για να τα χάσουμε. Αρκεί να υποβαθμίζονται χρόνο με τον χρόνο, χωρίς να μετρά κανείς τις απώλειες και χωρίς σταθερό σχέδιο ανανέωσης. Η ανησυχία ότι κάποια στιγμή μπορεί να μείνουν μόνο λίγα δέντρα εκεί όπου σήμερα υπάρχει ένα μικρό δάσος δεν πρέπει να απορριφθεί ως υπερβολή. Πρέπει να απαντηθεί με στοιχεία.

Η κοπή ενός δέντρου μπορεί να είναι αναγκαία όταν έχει ξεραθεί ή έχει κριθεί επικίνδυνο. Η προστασία της ασφάλειας των πολιτών είναι αυτονόητη. Όμως η αναγκαία κοπή δεν μπορεί να αποτελεί το τέλος της διαχείρισης. Χρειάζεται να γνωρίζουμε αν εξετάστηκε η αιτία της φθοράς, τι προβλέπεται για τον υπόλοιπο χώρο και αν μπορεί να γίνει νέα φύτευση στο κατάλληλο σημείο.

Χρειάζεται επιστημονική εξέταση, όχι αποσπασματικές κινήσεις

Η δημοτική αρχή πρέπει να αντιμετωπίσει τα μικρά δασάκια ως ενιαίο ζήτημα φροντίδας και προστασίας. Χρειάζεται αυτοψία σε κάθε χώρο από ειδικούς, με συμμετοχή δασολόγων και των αρμόδιων υπηρεσιών όπου απαιτείται. Ποια δέντρα είναι υγιή; Ποια παρουσιάζουν σημάδια ξήρανσης; Πού υπάρχουν κομμένοι κορμοί; Ποια σημεία χρειάζονται άμεση παρέμβαση και ποια μπορούν να δεχθούν νέες φυτεύσεις;

Ένα σχέδιο δεν εξαντλείται στην υπόσχεση ότι «θα φυτευτούν δέντρα». Πρέπει να προβλέπει κατάλληλα είδη για κάθε θέση, φροντίδα των νεαρών φυτών, παρακολούθηση της ανάπτυξής τους και επανέλεγχο όσων δεν επιβιώνουν. Αλλιώς οι φυτεύσεις μένουν μια πρόσκαιρη εικόνα, ενώ το πρόβλημα παραμένει.

Ο Δήμος έχει αναφέρει στον προϋπολογισμό του 2026 ως στόχους τον εμπλουτισμό του πρασίνου με συνεχείς φυτεύσεις και την παρακολούθηση του αστικού πρασίνου μέσω ψηφιακής πλατφόρμας. Αυτός ο στόχος πρέπει να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο και για τα μικρά δασάκια του Χολαργού: ποιοι χώροι παρακολουθούνται, τι έχει καταγραφεί και ποιες εργασίες προγραμματίζονται για τον καθένα.

Οι κάτοικοι δικαιούνται να ξέρουν

Η προστασία του πρασίνου απαιτεί συνεργασία Δήμου, ειδικών και κατοίκων. Οι πολίτες που περπατούν καθημερινά στα δασάκια μπορούν να επισημάνουν εγκαίρως ένα δέντρο που ξεραίνεται ή ένα σημείο που έχει μείνει γυμνό. Για να έχει αποτέλεσμα αυτή η συμμετοχή, χρειάζεται εύκολος τρόπος αναφοράς και, κυρίως, απάντηση για το τι διαπιστώθηκε και τι θα γίνει.

Η διαφάνεια θα βοηθήσει και τη δημοτική αρχή. Μια δημόσια, τακτικά ενημερωμένη καταγραφή των δέντρων που χρειάζονται παρέμβαση, των κοπών και των νέων φυτεύσεων θα επιτρέψει να αξιολογείται η πραγματική κατάσταση. Θα δείξει επίσης αν οι παρεμβάσεις επαρκούν ή αν απαιτούνται περισσότερα μέσα και προσωπικό. Ο ίδιος ο Δήμος, σε διακήρυξή του για εργασίες πρασίνου, αναφέρει υποστελέχωση στο ανθρώπινο δυναμικό των κηπουρών· αυτό είναι ένας ακόμη λόγος να παρουσιαστούν καθαρά οι ανάγκες και οι προτεραιότητες.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την όψη της πόλης. Αφορά τη σκιά, την ποιότητα του δημόσιου χώρου και τη δυνατότητα των επόμενων γενιών να χαρούν αυτά τα μικρά δασάκια όπως τα γνωρίσαμε εμείς. Η φροντίδα τους δεν μπορεί να αναβάλλεται ώσπου η φθορά να γίνει ορατή σε όλους.

Η δημοτική αρχή καλείται να προχωρήσει άμεσα σε αυτοψίες μαζί με δασολόγους και τις αρμόδιες υπηρεσίες και να παρουσιάσει δημόσια φωτογραφίες και συγκεκριμένα στοιχεία για κάθε δασάκι: πόσα δέντρα έχουν ξεραθεί, πόσα έχουν κοπεί, πού υπάρχουν κενά, τι φυτεύσεις έγιναν και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης. Τώρα είναι η στιγμή να μετρήσουμε και να σώσουμε ό,τι κινδυνεύει να χαθεί.